Uit de Leeuwarder Courant, Dagblad van het Noorden van 12 januari 2023;

De vereniging van noordelijke hoogdrukkers Holt viert haar 25-jarig jubileum met een grote dubbelexpositie in Forma Aktua en Galerie Noord in Groningen. Eeuwenoude techniek in tientallen hout- en linosneden.

‘Holt? Ik had er nog nooit van gehoord.’’Kunsthandelaar Richard ter Borg, gespecialiseerd in de Groninger Ploeg en een verklaard liefhebber van grafiek, is een van de inleiders op de jubileumexpositie van Holt, te zien in Forma Aktua en Galerie Noord in Groningen. Omdat hij was gevraagd om een praatje te houden, ging hij op zoek naar informatie over deze vereniging van hoogdrukkers die hem dus onbekend was. ,,Wat een ontdekkingsreis was dat!’’ Ter Borg, met al zijn grafische expertise, was verrast door de ambachtelijke kwaliteiten van het werk van Holt maar vooral ook door de artisticiteit en diversiteit ervan. Hij voorzag over 25 jaar een nieuw groots jubileum. ,,Want het is mooi om te zien dat ook jonge mensen aandacht hebben voor de hoogdruk.’’

ACADEMIE MINERVA

Holt ontstond 25 jaar geleden op Academie Minerva. Een aantal studenten met belangstelling voor de hout- en linosnede wilde samen de techniek verder ontwikkelen, onderling kennis uitwisselen en natuurlijk de belangstelling voor deze kunstvorm bij het publiek stimuleren. Daarbij heeft het vast geholpen dat de kunstenaars in plaats van zwart-wit afbeeldingen gingen experimenteren met de visueel aantrekkelijke meerkleurendruk.

Holt is in de loop van de tijd uitgegroeid tot een vereniging die het ambacht van hoogdrukkunstenaar levend houdt. En die het pu- bliek in de noordelijke provincies diverse malen per jaar via tentoonstellingen in contact brengt met nieuw werk. Overigens is Minerva niet langer hofleverancier van Holt. Diverse leden hebben hun opleiding elders genoten: Leeuwarden, Kampen, Arnhem… Maar wat ze gemeen hebben, is dat ze allemaal werkzaam zijn in Groningen, Friesland of Drenthe.

MEERKLEURENDRUK

Een aantal kunstenaars van het eerste uur is nog steeds actief binnen Holt. Zoals Bert Hemsteede uit Roden. Zijn prent Het jaar van de wulp is een mooi voorbeeld van wat Holt zich ten doel stelt. Hij creëert een indringend beeld van een eenzame wulp die in een onherbergzame omgeving op zoek is naar voedsel. Hemsteede maakt het gedetailleerde, subtiele beeld van deze bedreigde vogel in dertien drukgangen. Hij past voor de wulp de inmiddels in zwang geraakte reductietechniek toe. Daarbij wordt het beeld met al zijn verschillende kleuren gaandeweg opgebouwd door uit een plankje hout telkens een deel weg te snijden en die nieuwe afbeelding met een nieuwe kleur over de al eerder afgedrukte stadia heen te drukken.

Het is ook de techniek die Wijke van der Bij uit Grou toepast in Laaksum II. In zestien drukgangen portretteert zij de achterkant van de vervallen zoutloods annex visafslag in het dorpje Laaxum. Het gebouwtje is in de Friese kunst beroemd geworden door de vele schilderijen die Willem van Althuis ervan maakte. De kleurrijke detaillering van Van der Bij voegt veel toe aan de dromerige en mistige beelden van de schilder.

Dat je ook in minder drukgangen een aantrekkelijk resultaat bereiken kan, toont Elise Madderom, een van de jonge leden van Holt. In zes fasen vervaardigt zij een wonderschoon blauwborstje. En Angelique van Wesemael presenteert twee enorm grote linoleumsneden in zwart-wit, gemaakt in één drukgang.

Hoewel de meeste kunstenaars zich beperken tot het gutsen en snijden in hout of linoleum zijn er ook die hun grafische werk combineren met andersoortige materialen. Anne Brouwer bijvoorbeeld maakt voor haar vrolijk stemmende linosnede Druk, druk, druk gebruik van losse houten letters. In zes drukgangen creëert zij een naar eigen zeggen autobiografisch beeld. Kleurrijk, speels en vol zelfspot.

Jan-Erik Wedholm experimenteert met fotografische afbeeldingen. In zijn werk Amsterdam is een uit een boek of tijdschrift ge- scheurde foto opgenomen van een typisch Amsterdams stadsbeeld, hoek Kloveniersburgwal en Zandstraat met de Zuiderkerk op de achtergrond. De foto is geplaatst tussen de organische motieven van de houtdruk. Het lijkt er bovendien op dat de kunstenaar in potlood aan weerszijden van de foto schematisch een stadsbeeld heeft geschetst en dat de foto daarvan een sterk uitvergroot detail is. Opmerkelijk genoeg bevat de prent van Wedholm geen informatie over de oplage. Het zou dus best kunnen dat dit het enige exemplaar is. Bijzonder, want bij grafiek gaat het er juist om dat je geen unica maakt.

RUST EN VERSTILLING

Als je de vele tientallen werken bij Form Aktua en Galerie Noord overziet, dan valt op dat de meeste kunstenaars figuratief in de weer zijn. Er zijn heel veel vogels te zien, landschappen, watertjes en gebouwen. Het meeste werk ademt een aangename rust en verstilling. Zoals Winterzon van Claudia van de Leur, Molen Noordlaren van Titia Beukema of Slootkant van Marjolein Terwindt-Wetterauw.

Een enkeling zoekt aansluiting bij actuele maatschappelijke thema’s. Sietske Bosma toont in haar werk Danse macabre een ‘Migrant Mother’. Twee verdrietige kinderen zoeken troost en bescherming bij een vrouw met een door ellende getekend gezicht. In haar armen heeft zij een slapende baby. Je zou daardoor bijna vergeten om te kijken naar de ambachtelijke kwaliteit van het werk. Bosman geeft de textuur en decoratie van alle kledingstukken heel goed weer. Maar het is niet makkelijk om uit te maken wat precies gedrukt en wat naderhand al schilderend is toegevoegd. Het is een werk in een oplage van 1.

Slechts een paar kunstenaars werken abstract. Aldrik Salverda is er een van. Er hangt van hem een werk dat Oosthem I heet en kennelijk is geïnspireerd op het dorpje in de buurt van Sneek. Toch biedt het werk weinig aanknopingspunten voor herkenning, het is vooral een woest maar esthetisch samengaan van kleuren en vormen. Ook Rineke Hollemans laat zich inspireren door de landelijke omgeving, in haar geval die van Drenthe, maar het resultaat neigt ook hier naar abstractie.

Om het 25-jarig bestaan te vieren biedt Holt een prentendoos aan met daarin negentien kleine houtsneden van 20 x 20 cm, speciaal voor deze gelegenheid door de afzonderlijke leden gemaakt. Het is een verzameling die heel mooi de kwaliteit en de diversiteit van de vereniging Holt weergeeft. De oplage is 35 exemplaren.

DIRK VAN GINKEL